Tiếp địa cho hệ thống điện nhẹ là nối vỏ tủ rack, thiết bị mạng, camera, tổng đài và các bộ chống sét lan truyền xuống đất qua một hệ thống cọc, dây và thanh tiếp địa có điện trở đạt yêu cầu. Mục đích là xả dòng sét, dòng rò và nhiễu xuống đất, bảo vệ thiết bị và người vận hành. Giá trị điện trở đất cần đạt không có một con số chung cho mọi công trình, mà phải theo thiết kế, tiêu chuẩn áp dụng và yêu cầu của nhà sản xuất thiết bị, sau đó đo kiểm thực tế khi nghiệm thu.
Vì sao hệ thống điện nhẹ cần tiếp địa?
Thiết bị điện nhẹ chạy điện áp thấp, linh kiện nhạy, nên dễ hỏng khi có xung điện. Những sự cố thường gặp ở công trình không tiếp địa hoặc tiếp địa kém:
- Mùa mưa, sau một trận sét gần, hỏng hàng loạt cổng switch, camera ngoài trời, card tổng đài.
- Vỏ tủ rack, vỏ thiết bị bị rò điện, chạm vào thấy tê.
- Hình camera bị sọc, nhiễu, đường truyền mạng chập chờn không rõ nguyên nhân.
- Thiết bị chống sét lan truyền đã lắp nhưng không có tác dụng vì không có đường xả xuống đất.
Thiết bị chống sét lan truyền chỉ hoạt động khi được nối vào hệ thống tiếp địa tốt. Ví dụ balun bấm 8MP chống sét có mức chống sét 2 kV theo thông số trên trang sản phẩm, nhưng vẫn cần đấu nối đúng mới phát huy tác dụng. Các loại balun khác xem ở danh mục balun camera.
Tiêu chuẩn và giá trị điện trở đất tham khảo
Khi thiết kế tiếp địa cho điện nhẹ, kỹ sư căn cứ vào nhiều nguồn:
- Tiêu chuẩn Việt Nam về chống sét và nối đất, ví dụ TCVN 9385:2012 về chống sét cho công trình xây dựng, cùng các tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đang có hiệu lực.
- Hồ sơ thiết kế của công trình: hệ tiếp địa an toàn điện, tiếp địa chống sét đánh thẳng đã có hay chưa, bố trí ở đâu.
- Yêu cầu của nhà sản xuất thiết bị: tổng đài, thiết bị mạng, hệ thống máy chủ có thể yêu cầu mức điện trở đất riêng.
- Đặc điểm đất tại công trình: đất khô, đất cát, đất có nhiều đá cho điện trở cao hơn, cần thêm cọc hoặc biện pháp giảm điện trở đất.
Vì vậy, Trường Thịnh không đưa một giá trị ohm chung cho mọi công trình. Giá trị cần đạt được ghi rõ trong bản thiết kế và được đối chiếu bằng kết quả đo thực tế.
Hệ thống tiếp địa điện nhẹ gồm những gì?
| Thành phần | Vai trò |
|---|---|
| Cọc tiếp địa | Đóng xuống đất, tạo điểm tiếp xúc với đất |
| Dây hoặc cáp tiếp địa | Liên kết các cọc và dẫn từ cọc về phòng kỹ thuật |
| Hộp hoặc hố kiểm tra | Điểm tháo nối để đo điện trở định kỳ |
| Thanh đồng tiếp địa | Điểm gom chung trong phòng kỹ thuật, từ đây nối đến từng tủ, từng thiết bị |
| Dây nối đất tủ rack, thiết bị | Nối vỏ tủ, khung, thiết bị vào thanh đồng |
| Thiết bị chống sét lan truyền | Lắp trên đường nguồn, đường mạng, đường tín hiệu, xả xung xuống tiếp địa |
Một nguyên tắc quan trọng là liên kết đẳng thế: các hệ tiếp địa trong công trình (an toàn điện, chống sét, điện nhẹ) phải được xử lý theo thiết kế để không tạo chênh lệch điện thế nguy hiểm giữa các hệ. Việc tách riêng hay liên kết, liên kết ở đâu, do người thiết kế quyết định cho từng công trình.
Tiếp địa tủ rack, camera ngoài trời, tổng đài
- Tủ rack: nối vỏ tủ, cánh cửa, khung và thanh nguồn vào điểm tiếp địa của tủ, từ đó về thanh đồng chung. Thiết bị có cọc tiếp địa riêng thì nối vào thanh tiếp địa trong tủ. Tham khảo thêm bài tủ rack là gì và cách đi dây mạng tủ rack; các loại tủ xem tại danh mục tủ rack.
- Camera ngoài trời, cột camera: camera trên cột cao, trên mái là nơi dễ nhận xung sét. Nên có chống sét cho đường nguồn và đường tín hiệu ở hai đầu tuyến, cột kim loại được nối đất theo thiết kế.
- Tổng đài điện thoại: đường dây bưu điện đi từ ngoài vào dễ mang theo xung sét. Cần chống sét cho trung kế và nối đất tổng đài theo hướng dẫn của hãng.
- Cáp mạng, cáp quang đi ngoài trời: cáp đồng đi ngoài trời giữa hai tòa nhà nên có chống sét ở hai đầu; với khoảng cách xa, dùng cáp quang để cách ly điện giữa hai khu vực.
Thi công, đo kiểm và nghiệm thu tiếp địa
- Khảo sát: xem hệ tiếp địa hiện có, vị trí phòng kỹ thuật, nơi có thể đóng cọc.
- Thiết kế: số cọc, cách bố trí, tiết diện dây, vị trí thanh đồng, vị trí lắp chống sét lan truyền.
- Thi công: đào rãnh, đóng cọc, hàn hoặc kẹp nối, kéo dây về phòng kỹ thuật, lắp thanh đồng, đấu nối tủ và thiết bị.
- Đo điện trở đất: dùng máy đo điện trở đất chuyên dụng, đo tại hộp kiểm tra. Nếu chưa đạt giá trị thiết kế thì bổ sung cọc hoặc xử lý giảm điện trở đất rồi đo lại.
- Nghiệm thu: lập biên bản đo, ghi điều kiện thời tiết lúc đo, bàn giao sơ đồ tiếp địa.
- Kiểm tra định kỳ: đo lại hằng năm hoặc trước mùa mưa, kiểm tra mối nối có bị ăn mòn, lỏng.
Tiếp địa nên được đưa vào bản vẽ ngay từ đầu dự án, cùng với các hạng mục khác trong bài thiết kế thi công hệ thống điện nhẹ.
Cần tư vấn tiếp địa cho hệ thống điện nhẹ?
Trường Thịnh Telecom nhận tư vấn thiết kế hệ thống điện nhẹ, trong đó có phương án tiếp địa và chống sét lan truyền cho phòng kỹ thuật, tủ rack, camera, tổng đài. Thi công đi kèm trong các dự án thi công điện nhẹ tại TP.HCM. Khảo sát miễn phí, gọi hoặc Zalo 0888 319 798.
Câu hỏi thường gặp
Điện nhẹ có dùng chung tiếp địa với điện động lực được không?
Tùy thiết kế. Có công trình làm hệ riêng, có công trình liên kết chung. Điều bắt buộc là các hệ phải được xử lý đẳng thế đúng thiết kế, không tự ý nối hoặc tách.
Tiếp địa bao nhiêu ohm là đạt?
Giá trị cần đạt phụ thuộc tiêu chuẩn áp dụng, bản thiết kế và yêu cầu của thiết bị. Hãy dựa vào hồ sơ thiết kế và biên bản đo thực tế thay vì một con số truyền miệng.
Đã có kim thu sét trên mái thì có cần tiếp địa cho điện nhẹ không?
Có. Kim thu sét bảo vệ công trình khỏi sét đánh thẳng, còn thiết bị điện nhẹ cần chống sét lan truyền và tiếp địa để bảo vệ khỏi xung điện theo đường nguồn, đường tín hiệu.
Bao lâu nên đo lại điện trở tiếp địa?
Nên đo định kỳ, tối thiểu mỗi năm một lần hoặc trước mùa mưa, và sau mỗi lần có sửa chữa, đào bới gần khu vực cọc tiếp địa.
