Tiêu Cự Camera Quan Sát Là Gì ? Cách Chọn Tiêu Cự Phù Hợp

Bạn đang có nhu cầu lắp đặt camera giám sát cho không gian nhà ở hoặc nơi làm việc nhưng chưa hiểu rõ tiêu cự camera là gì và nên lựa chọn như thế nào cho phù hợp? Việc chọn sai tiêu cự có thể khiến góc nhìn không đúng nhu cầu, làm giảm hiệu quả giám sát và gây lãng phí chi phí đầu tư. Trong bài viết dưới đây, Trường Thịnh Telecom sẽ hướng dẫn chi tiết về tiêu cự camera quan sát, đồng thời chia sẻ phương pháp chọn tiêu cự chính xác cho từng vị trí lắp đặt cụ thể.

Nội dung trong bài viết

Định Nghĩa Tiêu Cự Camera Quan Sát

Tiêu cự camera quan sát (hay còn gọi là focal length) là khoảng cách quang học từ tâm ống kính đến mặt phẳng cảm biến hình ảnh bên trong camera. Thông số này được đo bằng đơn vị milimét (mm) và chính là yếu tố quyết định camera sẽ “nhìn” như thế nào: góc quan sát rộng hay hẹp, tập trung vào vật gần hay vật xa.

Nói dễ hiểu hơn, tiêu cự giống như mức “zoom cố định” của ống kính camera:

Tiêu cự ngắn (thường là 2.8mm hoặc 3.6mm): Camera có góc nhìn rộng (khoảng 80-120 độ), giúp bao quát toàn cảnh khu vực lớn như sân nhà, quán cà phê, bãi đỗ xe, hành lang hay phòng khách. Tuy nhiên, nhược điểm là chi tiết ở khoảng cách xa sẽ không rõ nét, khó nhận diện khuôn mặt hay biển số xe từ xa.
Tiêu cự dài (6mm, 8mm, 12mm hoặc lớn hơn): Góc nhìn hẹp hơn (khoảng 30-60 độ), nhưng hình ảnh được phóng đại tự nhiên, cho phép nhìn rõ chi tiết ở khoảng cách xa. Loại này rất phù hợp để giám sát cửa ra vào, lối đi, biển số xe, kho hàng hoặc các vị trí cần tập trung vào một khu vực cố định.

Trên thị trường hiện nay, các mức tiêu cự phổ biến nhất là 2.8mm, 3.6mm, 4mm, 6mm, 8mm, 12mm và dòng varifocal (có thể điều chỉnh từ 2.8-12mm).

Phân biệt nhanh: tiêu cự ≠ độ phân giải

Tiêu cự quyết định phạm vi quan sát (góc nhìn rộng/hẹp và khoảng cách nhìn rõ).
Độ phân giải (2MP, 4MP, 5MP, 8MP…) quyết định độ sắc nét, chi tiết của hình ảnh (số điểm ảnh càng cao càng nét).

Ví dụ: Một camera 8MP (rất nét) nhưng dùng tiêu cự 2.8mm sẽ cho hình ảnh đẹp nhưng chỉ rõ ở gần, không nhận diện được biển số xe cách 30m. Ngược lại, camera 2MP với tiêu cự 12mm có thể nhìn xa rõ biển số dù độ nét tổng thể thấp hơn.

Tiêu cự camera ảnh hưởng như thế nào đến góc nhìn (FOV)?

Tiêu cự camera quan sát trực tiếp ảnh hưởng đến hình ảnh thu được, quyết định camera “thấy” được bao xa và bao rộng. Cụ thể, tiêu cự ngắn (như 2.8mm) cho góc nhìn rộng nhưng khoảng cách quan sát hạn chế, trong khi tiêu cự dài (như 6mm hoặc hơn) tập trung vào chi tiết xa nhưng góc hẹp hơn.

Mối quan hệ giữa tiêu cự và góc nhìn camera phụ thuộc vào kích thước cảm biến (thường là 1/2.8″ hoặc 1/3″ trong camera giám sát) và công thức tính góc nhìn FOV (Field of View): Góc nhìn = 2 * arctan (kích thước cảm biến / (2 * tiêu cự)). Do đó:

Tiêu cự nhỏ (ví dụ: 2.8mm): Góc nhìn rộng (khoảng 90-120 độ), phù hợp quan sát khu vực gần, hình ảnh có thể bị méo nhẹ ở rìa (fish-eye effect).
Tiêu cự lớn (ví dụ: 12mm): Góc nhìn hẹp (khoảng 20-40 độ), tập trung vào đối tượng xa, hình ảnh ít méo nhưng phạm vi hẹp.

Sự khác biệt này giúp bạn chọn camera phù hợp: ưu tiên tiêu cự nhỏ cho không gian hẹp, tiêu cự lớn cho giám sát đường phố hoặc khoảng cách xa. Dưới đây là bảng minh họa phạm vi quan sát theo tiêu cự (dựa trên cảm biến 1/2.8″ phổ biến):

Tiêu cự (mm)	Góc nhìn ngang (độ)	Phạm vi quan sát gần (m)	Phạm vi quan sát xa (m)	Ứng dụng ví dụ
2.8	100-120	1-5	5-15	Phòng trong nhà, hành lang
3.6	80-100	2-8	10-25	Cửa ra vào, sân vườn nhỏ
4.0	70-90	3-10	15-30	Văn phòng, kho hàng
6.0	50-70	5-15	20-50	Đường phố, bãi đỗ xe
8.0-12.0	30-50	10-20	30-80	Khu vực rộng lớn ngoài trời

Ví dụ, với tiêu cự 2.8mm, bạn có thể quan sát toàn bộ phòng khách 20m² mà không cần xoay camera. Từ bảng trên, bạn có thể suy ra: Ưu tiên góc rộng (tiêu cự nhỏ) khi cần bao quát khu vực gần, như tiêu cự camera quan sát trong nhà, chọn nhìn xa (tiêu cự lớn) cho tiêu cự camera quan sát ngoài trời để phát hiện chuyển động từ xa. Nếu cần hỗ trợ chọn lựa, hãy liên hệ Trường Thịnh Telecom để được tư vấn miễn phí.

Các Loại Tiêu Cự Camera Quan Sát Phổ Biến Hiện Nay

Trên thị trường camera giám sát, ống kính được phân loại chủ yếu dựa trên khả năng điều chỉnh tiêu cự. Mỗi loại có ưu nhược điểm riêng phù hợp với từng nhu cầu sử dụng cụ thể.

Ống Kính Tiêu Cự Cố Định (Fixed Lens)

Ống kính tiêu cự cố định (fixed lens) có tiêu cự không thể thay đổi, được thiết lập sẵn từ nhà sản xuất như 2.8mm, 3.6mm, 6mm. Đây là loại ống kính phổ biến nhất trên các dòng camera giám sát gia đình và doanh nghiệp nhỏ.

Ưu điểm:

Chi phí thấp hơn so với các loại ống kính điều chỉnh được
Chất lượng hình ảnh ổn định, sắc nét trong suốt quá trình sử dụng
Dễ dàng lắp đặt, không cần hiệu chỉnh phức tạp
Cấu tạo đơn giản, ít hư hỏng, độ bền cao

Nhược điểm:

Không linh hoạt khi muốn thay đổi góc quan sát
Phải lựa chọn chính xác tiêu cự ngay từ đầu, nếu sai phải thay camera
Khó đáp ứng khi nhu cầu giám sát thay đổi

Trường hợp nên sử dụng: Ống kính cố định phù hợp khi bạn đã xác định rõ khu vực giám sát, không có nhu cầu thay đổi góc nhìn thường xuyên, ưu tiên giải pháp tiết kiệm chi phí và muốn chất lượng hình ảnh ổn định.

Ống Kính Điều Chỉnh Tiêu Cự (Varifocal Lens)

Ống kính varifocal cho phép điều chỉnh tiêu cự trong một khoảng nhất định, thường từ 2.8-12mm hoặc rộng hơn như 2.7-13.5mm. Việc điều chỉnh được thực hiện bằng tay trực tiếp trên thân camera.

Ưu điểm:

Linh hoạt trong việc điều chỉnh góc nhìn sau khi lắp đặt
Có thể zoom quang học để xem chi tiết mà không mất chất lượng hình ảnh
Tiết kiệm chi phí so với việc mua nhiều camera tiêu cự cố định khác nhau
Phù hợp khi chưa chắc chắn về góc quan sát tối ưu

Nhược điểm:

Giá thành cao hơn ống kính cố định 30-50%
Cần phải leo lên điều chỉnh thủ công khi muốn thay đổi
Thời gian setup và hiệu chỉnh ban đầu lâu hơn
Cấu tạo phức tạp hơn, có thể bị lệch tiêu cự theo thời gian

Trường hợp nên sử dụng: Lựa chọn varifocal lens khi giám sát kho bãi, bãi đỗ xe hoặc khu vực có nhiều vị trí quan tâm khác nhau, cần khả năng điều chỉnh linh hoạt giữa quan sát tổng thể và zoom chi tiết.

Ống Kính Zoom Motorized / PTZ

Đây là dòng ống kính cao cấp có khả năng điều chỉnh tiêu cự tự động bằng động cơ (motorized) từ xa qua phần mềm, thường có phạm vi zoom rộng từ 4-120mm. Camera PTZ (Pan-Tilt-Zoom) còn tích hợp thêm khả năng xoay 360° và nghiêng lên xuống.

Ưu điểm:

Điều khiển từ xa hoàn toàn, không cần tiếp xúc trực tiếp với camera
Zoom quang học mạnh mẽ, có thể phóng to 20-30 lần mà vẫn giữ chất lượng hình ảnh
Khả năng bao quát diện tích rất rộng với một camera duy nhất
Tích hợp các chức năng thông minh như tracking tự động, preset position

Nhược điểm:

Chi phí đầu tư cao, gấp 3-5 lần so với camera thường
Tiêu tốn điện năng nhiều hơn do động cơ hoạt động liên tục
Khi zoom vào một điểm cụ thể sẽ tạo ra vùng chết ở các khu vực khác
Cần kỹ thuật viên có kinh nghiệm để cài đặt và vận hành

Trường hợp nên sử dụng: Camera motorized/PTZ lý tưởng cho các khu vực rộng lớn như sân bay, bệnh viện, nhà máy, warehouse, hoặc những nơi cần giám sát chi tiết nhiều điểm khác nhau với một thiết bị duy nhất.

Cách Chọn Tiêu Cự Camera Quan Sát Phù Hợp Với Từng Vị Trí Lắp Đặt

Việc lựa chọn tiêu cự phù hợp đòi hỏi bạn phải cân nhắc ba yếu tố chính: diện tích khu vực giám sát, khoảng cách từ camera đến đối tượng quan sát, và mục đích sử dụng (quan sát tổng thể hay nhận diện chi tiết). Bảng hướng dẫn chọn tiêu cự camera quan sát theo vị trí:

Vị trí lắp đặt	Diện tích/Khoảng cách	Tiêu cự phù hợp	Lý do lựa chọn
Phòng ngủ, phòng khách nhỏ	< 20m², 3-5m	2.8mm	Cần góc rộng để bao quát toàn bộ không gian
Cửa hàng, quán cà phê	20-40m², 5-7m	3.6mm	Cân bằng giữa góc rộng và khả năng nhận diện
Hành lang, lối đi	Dài 10-15m	4mm – 6mm	Quan sát dọc theo chiều dài, cần rõ chi tiết
Cổng, lối ra vào	7-12m	6mm – 8mm	Nhận diện khuôn mặt, biển số xe rõ ràng
Sân vườn, bãi đỗ xe	> 50m², 10-20m	8mm – 12mm	Giám sát từ xa, cần độ phóng đại cao
Kho bãi, nhà xưởng lớn	> 100m², nhiều vị trí	2.8-12mm (varifocal)	Linh hoạt điều chỉnh theo nhu cầu
Đường phố, khu công cộng	> 200m², 20-50m	Motorized/PTZ	Cần giám sát đa hướng và zoom xa

Các mẹo khi chọn tiêu cự cho camera quan sát:

Quy tắc 3-6-9: Tiêu cự 3.6mm phù hợp khoảng cách 3-6m, tiêu cự 6mm cho 6-9m, tiêu cự 8-12mm cho trên 9m
Ưu tiên góc rộng cho trong nhà: Các không gian kín như phòng, cửa hàng nên chọn 2.8-3.6mm để tối đa hóa phạm vi giám sát
Chọn tiêu cự lớn cho ngoài trời: Môi trường ngoài trời thường có khoảng cách xa, cần 6-12mm để nhận diện rõ đối tượng
Kết hợp nhiều camera: Thay vì dùng một camera varifocal đắt tiền, có thể kết hợp 2-3 camera tiêu cự cố định khác nhau để phủ sóng toàn diện và tiết kiệm chi phí
Test trước khi lắp cố định: Nếu có điều kiện, hãy test camera ở vị trí thực tế trước khi cố định vĩnh viễn để đảm bảo góc nhìn phù hợp

Một Số Câu Hỏi Liên Quan Đến Tiêu Cự Camera Giám Sát

Dưới đây là những thắc mắc phổ biến nhất mà khách hàng thường gặp phải khi tìm hiểu về tiêu cự camera quan sát.

Camera tiêu cự 2.8mm và 3.6mm khác nhau ở điểm nào?

Tiêu cự 2.8mm cho góc nhìn rộng hơn (100-120 độ), lý tưởng bao quát khu vực gần (1-15m), nhưng hình ảnh méo nhẹ rìa và kém chi tiết xa. Tiêu cự camera quan sát 3.6mm góc hẹp hơn (80-100 độ), nhìn xa tốt (10-25m), hình ảnh tự nhiên hơn, phù hợp cửa ra vào hoặc sân nhỏ.

Tiêu cự camera có ảnh hưởng đến khả năng nhận diện khuôn mặt không?

Có, rất lớn. Tiêu cự dài (6mm trở lên) giúp phóng đại khuôn mặt từ xa, dễ nhận diện hơn. Tiêu cự ngắn chỉ rõ khuôn mặt gần, xa thì mờ. Kết hợp độ phân giải cao và AI để tối ưu.

Tiêu cự cố định và tiêu cự thay đổi (varifocal) khác nhau như thế nào?

Tiêu cự cố định không thay đổi, giá rẻ, ổn định lâu dài. Tiêu cự thay đổi (varifocal) điều chỉnh thủ công, linh hoạt góc nhìn nhưng giá cao hơn và cần cài đặt chuyên nghiệp.

Chọn tiêu cự camera bao nhiêu là phù hợp cho gia đình?

Với nhà dân, thường chọn 2.8-4.0mm cho trong nhà (bao quát phòng), 3.6-6.0mm cho ngoài trời (cửa, sân). Kết hợp fixed và varifocal tùy ngân sách.

Tiêu cự camera quan sát là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả hệ thống giám sát. Từ hiểu tiêu cự camera là gì đến cách chọn tiêu cự camera phù hợp, hy vọng bài viết giúp bạn tự tin hơn. Tại Trường Thịnh Telecom, chúng tôi chuyên cung cấp camera chính hãng Hikvision, Dahua, KBVision với tư vấn lắp đặt chuyên sâu. Liên hệ ngay 0911 287 898 hôm nay để được báo giá và thiết kế hệ thống tối ưu cho ngôi nhà bạn!